Speakers Academy® Theme 'A New Dawn' ©

Over de Romankunst

Over de Romankunst

Over de Romankunst

Onlangs verscheen het verzamelwerk 'Over de romankunst' van Milan Kundera, waarin Martin de Haan eerdere in Nederland verschenen vertalingen van Kundera heeft herzien. De teksten zijn hiermee op een voortreffelijke manier op elkaar afgestemd. De bundel bevat alle essays die Kundera tot zijn officiële oeuvre rekent en een plaats hebben gekregen in de Bibliothèque de la Pléiade (Gallimard, 2011).

Ik moet u zeggen: Kundera is mijn held. Zelden trof ik zoveel diepzinnigheid en intuïtie aan bij een schrijver, omdat hij zich onversaagd verdiept in de ontwikkeling en het wezen van zijn kunst. Hij beschouwt de roman als een autonome kunstvorm die zich van andere kunstvormen onderscheidt doordat het in de romankunst mogelijk is de plaats van de mens in de wereld zichtbaar te maken. Hij ziet het als het belang van de romankunst om precies die existentiële positie van de mens te beschrijven. Hij staat hiermee als een wachter voor de poort om de onafhankelijkheid van deze kunstvorm te bewaken.

Op sublieme wijze geeft de auteur in zijn boek herkenbare voorbeelden. Hij beperkt zich hiermee niet alleen tot de wereldliteratuur (Gombrowicz, Kafka, Cervantes, Shaw, Gide, Dos Passos en vele anderen), maar betrekt hierbij ook de muzikale wereld (Janácek, Beethoven, Schönberg). Leest u het uit in een dag? Nee. Beschouw het als een prachtige fles wijn en neem elke dag een glaasje. U zult keer op keer uitzien naar het volgende glas.

Ik citeer een fragment uit een van zijn essays:
‘Want de geschiedenis van de mensheid mag dan zo smakeloos zijn om zich te herhalen, de geschiedenis van een kunst verdraagt geen herhalingen. Kunst is er niet om als een grote spiegel alle wendingen, variaties en eindeloze herhalingen van de geschiedenis vast te leggen. Kunst is geen fanfare die de mars van de geschiedenis begeleidt. Ze is er om haar eigen geschiedenis te maken. Wat ooit van Europa zal overblijven is niet zijn repetitieve geschiedenis, die in zichzelf geen enkele waarde vertegenwoordigt. Het enige wat kans maakt om over te blijven , is de geschiedenis van zijn kunsten'.

Wat Kundera zo mooi en uniek maakt, zijn de prachtige gedachten die zich plots aandienen; poëtische metaforen die elk op zich pareltjes van grote schoonheid zijn. Elke pagina kent een dergelijk sieraad en aan het eind van het boek gekomen, heeft u zich een beeldschone parelketting geweven.

Kundera is soms melancholisch, dan weer cynisch, vaak humoristisch. Ik wens u bijzonder veel genoegen bij het lezen van deze mooie en diepzinnige essays.

Milan Kundera (1929, Bohemen) is een van de belangrijkste hedendaagse schrijvers. De laatste 40 jaar leeft en schrijft hij in Frankrijk. De romans 'Onwetendheid', 'Traagheid' en 'Identiteit' zijn tussen 1995 en 2002 in het Frans geschreven. In 2014 is zijn laatste roman 'Het feest der onbeduidendheid' gepubliceerd. In de tussenliggende periode is van zijn hand een aantal essays verschenen.

Martin de Haan (1966) is essayist en vertaler van Franse literatuur. Hij is de vaste vertaler van Milan Kundera en Michel Houellebecq.